İmplant Dayanak Vidasına Tork Uygulanması
Dayanak vidasının doğru sıkıştırılması, ön yük ve yerleşme etkisi kavramlarına bağlıdır ve literatürde vidanın tekrar sıkıştırılma zamanlaması konusunda fikir birliği yoktur. Bu yazıda güncel araştırmalar ışığında öneriler derlenmiştir.
İmplant dayanak vidasına tork uygulanması için doğru protokol nedir?
Ön yük: Vida torklandığında (sıkıştırıldığında), dayanak vidası ve implant arasındaki eşleşen yüzeylerde sıkıştırma sonucu oluşan aksiyel bir kuvvettir ve parçaların birbirinden ayrılmasını engeller. Uygulanan tork kuvvetine, implant-dayanak arasındaki yüzey pürüzlülüklerine, vida başı ve olukların tasarımına ve vida materyaline bağlıdır. Ön yük, vidanın elastik toparlanma özelliği ile parçaların bir arada tutulmasını sağlar.
Yerleşme etkisi (Settling effect): Yerleşme etkisi vidanın stabilitesinde önemli rol oynar. Endüstriyel üretimin doğruluğuna rağmen, implant yüzeyleri mikroskobik olarak incelendiğinde pürüzlülüğe sahip oldukları görülür. Bu pürüzlü yüzeylerin basınç altında düzleşmeleriyle yerleşme etkisi meydana gelir. İlk yüklemenin yaklaşık %2 ila %10’u yerleşme etkisi nedeniyle kaybolur.
İmplant destekli sabit veya hareketli protezler için kullanılacak üst yapı dayanağı, restorasyonun bitiminde belirlenen iş akışına uygun şekilde tork uygulanarak implant ile en yüksek kuvvette birleştirilir. Bu işleme implant üstü dayanağın sıkıştırılması denir. Uygulama sırasında tek seferde istenilen tork değerine getirerek tamamlamak bazen sorunlar yaratmaktadır; ön yükleme sonrası vidanın gevşemesi rutin karşılaşılan bir problemdir.
Literatürde en çok dayanak vidasının ilk sıkıştırmadan 10 dakika sonra tekrar sıkıştırılması önerilmiştir. Örneğin, implant markasının önerdiği tork değeri 30 N ise, önce 30 N değerine kadar tork uygulanır, 10 dakika beklenir ve aynı değere tekrar tork uygulanır. Ancak farklı süreler öneren çalışmalar da mevcuttur: bazıları 5 dakika, bazıları 2-3 dakika, bazıları ise 3-10 dakika aralığını önermektedir; iki çalışma ise 1 ay fonksiyon sonrası tekrar sıkıştırma gerekliliğini savunmaktadır.
Vidanın tekrar sıkıştırılması birçok çalışmada önerilmiş olsa da her implant için uygun olmayabilir ve bazı sistemlerde bundan kaçınılması gerekir. Bazı çalışmalarda tekrarlanan sıkıştırmanın ön yükü düşürdüğü, yüzeylerin düzleşmesine ve vidanın yivlerinde kaymaya neden olduğu da gösterilmiştir. Dolayısıyla implantın üst yapı dayanak vidasının sıkıştırılması için fikir birliği sağlanan bir protokol yoktur.
